Tầm nhìn sự nghiệp

Mình muốn bắt đầu bài học cuối cùng này bằng một câu hỏi mà có lẽ bạn đã nghe rất nhiều: "Bạn thấy mình ở đâu trong 5 năm tới?". Khi đi phỏng vấn, nhiều bạn thường trả lời một cách máy móc rằng: "Em muốn trở thành quản lý", "Em muốn thành chuyên gia". Nhưng khi về nhà, giữa những bộn bề của task, của deadline, của những lo toan cơm áo gạo tiền, cái "5 năm" đó thường bị mờ nhạt đi. Đừng chỉ đi làm, hãy xây dựng một lộ trình sự nghiệp có chiến lược.

Sai lầm lớn nhất của đa số mọi người là "Đi làm để nhận lương" thay vì "Đi làm để xây dựng sự nghiệp". Nghe thì có vẻ giống nhau, nhưng tâm thế khác nhau sẽ dẫn đến hai kết cục hoàn toàn khác biệt sau 10 năm. Một người đi làm chỉ để nhận lương sẽ thấy mỗi ngày là một gánh nặng. Một người xây dựng sự nghiệp sẽ thấy mỗi rắc rối là một viên gạch để họ xây nên lâu đài của chính mình.

1. Phân biệt giữa "Công việc" (Job) và "Sự nghiệp" (Career)

Hãy tưởng tượng có hai người cùng làm công việc lễ tân tại một khách sạn 5 sao.

• Người A (Đi làm vì Job): Đến đúng giờ, trực điện thoại, mỉm cười với khách theo đúng quy trình. Hết giờ là về, không quan tâm gì thêm. Họ làm việc vì số lương 8 triệu/tháng.

• Người B (Xây dựng Career): Cũng trực điện thoại, cũng mỉm cười, nhưng họ quan sát cách quản lý xử lý khủng hoảng khi khách phàn nàn. Họ học cách vận hành hệ thống đặt phòng. Họ ghi chép lại tâm lý của những khách hàng thượng lưu.

Sau 3 năm, người A vẫn là lễ tân với mức lương tăng thêm 10%. Người B có thể đã trở thành Trưởng bộ phận hoặc chuyển sang làm Quản lý quan hệ khách hàng tại một tập đoàn lớn.

• Bài học: Đừng chỉ nhìn vào bảng mô tả công việc (JD). Hãy nhìn vào những gì công việc đó cho phép bạn trở thành.

Ý đắt giá: Khái niệm "Vốn sự nghiệp" (Career Capital). Tác giả Cal Newport có một tư duy rất hay: Bạn không cần phải "theo đuổi đam mê" ngay từ đầu. Bạn cần tích lũy "Vốn sự nghiệp" – đó là những kỹ năng hiếm có và giá trị mà thị trường sẵn sàng trả giá cao. Trong 2 năm đầu, đừng quá ám ảnh với việc "mình có đam mê việc này không?". Hãy hỏi: "Việc này có giúp mình tích lũy vốn không?". Một khi bạn có đủ vốn (giỏi đến mức không ai có thể phớt lờ), sự đam mê và quyền tự do sẽ tự tìm đến bạn.

2. Chiến lược "Học phí" thay vì "Lương bổng" trong những năm đầu

Mình nói thật với bạn, ở tuổi 22-24, sự chênh lệch 1-2 triệu đồng tiền lương giữa công ty A và công ty B không có nhiều ý nghĩa bằng sự chênh lệch về môi trường học tập.

• Thực tế: Có những công ty trả lương rất cao nhưng bạn chỉ làm những việc lặp đi lặp lại như một cái máy, không có người dẫn dắt (mentor), không có quy trình chuẩn. Sau 2 năm, bạn nhận ra mình chẳng giỏi thêm chút nào, và nếu công ty đó sa thải, bạn sẽ rất khó tìm việc mới.

• Hành động thực tế: Hãy coi 2 năm đầu là "Đại học giai đoạn 2". Nếu được làm việc dưới trướng một người sếp giỏi, dù lương thấp hơn một chút, hãy cứ dấn thân. Những "bí kíp" quản trị, những tư duy xử lý vấn đề bạn học được từ họ sẽ đáng giá gấp trăm lần số tiền chênh lệch kia.

Ý đắt giá: Kỹ năng có thể chuyển đổi (Transferable Skills). Hãy tập trung rèn luyện những kỹ năng mà dù bạn có chuyển từ ngành này sang ngành khác, nó vẫn giúp bạn tỏa sáng. Đó là: Kỹ năng bán hàng (thuyết phục), Kỹ năng viết (tư duy logic), Kỹ năng quản lý dự án (tổ chức) và Kỹ năng giao tiếp. Một người giỏi thuyết phục có thể bán bảo hiểm, bán phần mềm, hay thậm chí "bán" ý tưởng cho sếp. Đó là những kỹ năng "bất tử" giúp bạn không bao giờ sợ chết đói giữa những cuộc khủng hoảng kinh tế.

3. Networking: Đầu tư vào con người là khoản đầu tư dài hạn nhất

Bạn đã nghe câu "Nhất hậu duệ, nhì quan hệ" chưa? Ở Việt Nam và cả thế giới, những cơ hội tốt nhất thường không được đăng lên mạng. Chúng được truyền tay qua các mối quan hệ tin cậy.

• Networking không phải là thực dụng: Đừng chỉ tìm đến người khác khi bạn cần việc. Hãy xây dựng mối quan hệ từ sự chân thành và tinh thần giúp đỡ.

• Thực tế: Hãy là người trẻ luôn sẵn sàng "say Yes" với các nhiệm vụ khó, sẵn sàng hỗ trợ đồng nghiệp. Những người đàn anh, đàn chị đi trước họ quan sát rất kỹ. Một khi họ thấy bạn có tố chất và thái độ tốt, họ sẽ là người mở ra những cánh cửa mà bạn không bao giờ ngờ tới.

Ý đắt giá: Sức mạnh của "Những mối liên kết yếu" (Weak Ties). Khoa học chứng minh rằng: Những cơ hội sự nghiệp đột phá thường không đến từ những người bạn thân (người có cùng vòng tròn thông tin với bạn), mà đến từ những "mối liên kết yếu" – đó là những người quen, những người bạn gặp ở hội thảo, hoặc những người sếp cũ. Hãy dành thời gian để duy trì sự kết nối với thế giới bên ngoài. Mỗi tháng, hãy mời một người mà bạn ngưỡng mộ đi cafe. Một câu chuyện của họ có thể giúp bạn tiết kiệm 5 năm loay hoay tự tìm đường.

4. Thiết kế lộ trình 1-3-5 năm: Đừng cứng nhắc, nhưng phải có hướng

Nếu không biết mình muốn đi đâu, bạn sẽ luôn thấy mệt mỏi vì phải chạy theo yêu cầu của người khác.

• Năm 1 (Sống sót & Thích nghi): Mục tiêu là hiểu luật chơi, thành thạo công cụ, xây dựng uy tín cá nhân (Bài 9).

• Năm 3 (Chuyên gia & Giá trị): Bạn phải là "Key Person" (người không thể thiếu) trong một mảng nào đó. Lương của bạn lúc này sẽ phản ánh giá trị thực tế bạn mang lại, không còn là lương "thử việc" nữa.

• Năm 5 (Tầm nhìn & Lãnh đạo): Bạn bắt đầu quản lý con người hoặc quản lý những dự án lớn. Lúc này, bạn không còn làm việc bằng tay chân nhiều nữa, mà làm việc bằng tư duy và hệ thống.

Ý đắt giá: Định nghĩa lại sự thành công. Đừng để xã hội định nghĩa thành công hộ bạn. Thành công không nhất thiết phải là làm CEO. Có người hạnh phúc khi làm một chuyên gia kỹ thuật tự do, có người muốn xây dựng một tiệm bánh nhỏ cho riêng mình. Điều quan trọng là bạn phải biết cái "Đủ" của mình là gì. Khi bạn có một tầm nhìn rõ ràng về cuộc sống mình muốn dẫn dắt, bạn sẽ không còn bị áp lực "Peer pressure" (áp lực đồng lứa) khi thấy bạn bè mua xe, mua nhà. Bạn đi theo nhịp độ của riêng mình.

5. Tâm thế của một người chạy marathon: Sự bền bỉ là chìa khóa

Bạn sẽ có những ngày mệt mỏi muốn bỏ cuộc. Bạn sẽ có những lúc thấy bất công vì sếp thiên vị hoặc công ty đối xử không tốt. Đó là một phần của cuộc chơi.

• Thái độ với thất bại: Đừng coi thất bại là dấu chấm hết. Hãy coi đó là "dữ liệu". "À, hóa ra cách tiếp cận này không hiệu quả, mình sẽ thử cách khác".

• Giữ gìn "Tài sản quý giá nhất": Đó chính là Sức khỏe và Sự lạc quan. Đừng bán mạng cho công việc đến mức kiệt sức (burnout) ở tuổi 25. Một cơ thể rệu rã và một tinh thần u uất sẽ không bao giờ sản sinh ra những ý tưởng vĩ đại.

kienthuc247 |

Vui lòng ghi rõ nguồn: https://www.kienthuc247.com

Xem thêm :

Kiến thức | Tài chính | Kiểm toán | Kế toán | Ngân hàng | Khởi nghiệp | Kinh nghiệm | AI | Blogchange | Công nghệ